Democratie is geen vanzelfsprekendheid
De installatie van een nieuwe gemeenteraad vindt plaats in een periode van onrust, zowel wereldwijd als in Nederland. Volgens burgemeester Paula Jorritsma-Verkade vraagt dat iets extra’s van volksvertegenwoordigers. “Democratie is geen vanzelfsprekendheid,” zegt ze. “Je moet het onderhouden.”

Dat begint bij de basis: weten wat er speelt. “Sta je met de poten in de klei? Vraag je mensen wat er leeft, of zit je in je eigen bubbel?” Die bubbel ontstaat volgens haar sneller dan je denkt. Niet alleen door de sociale kring, maar ook door algoritmes op social media, die je vooral bevestigen in je eigen gelijk. “Dat is prettig, maar juist dan moet je jezelf dwingen om ook andere geluiden op te zoeken.”

Burgemeester in de klas
Om die verbinding actief op te zoeken, bezoekt de burgemeester sinds enkele maanden scholen in de gemeente. Ze schuift aan bij lessen burgerschap, zowel op basisscholen als in het voortgezet onderwijs. “Ik vroeg me af: wat kan ik betekenen vanuit mijn rol? Waar kan ik aansluiten?”

Die bezoeken leveren open gesprekken op. In Klarenbeek kwamen bijvoorbeeld direct vragen over een mogelijk azc. “Kinderen vroegen: kan dat hier ook komen? Dan leg je uit dat het in principe overal mogelijk is, maar vooral ook waarom mensen vluchten. Dat je niet zomaar weggaat uit een plek waar het goed is. Als je land in oorlog is, móet je wel.”

De gesprekken gaan ook breder. Over Europa, over ruimtegebruik en over de vraag hoe een klein land als Nederland omgaat met grote opgaven. “We leven hier op een kleine postzegel,” zegt ze. “We moeten keuzes maken over wonen, energie en natuur. Dan moet je soms groter denken, maar soms juist ook kleiner.”

Wat haar vooral opvalt, is de puurheid van de vragen. “Je hoort, door de vragen die ze mij stellen, soms tussen de regels wat er thuis besproken wordt. Maar er ontstaan ook nieuwe gesprekken. Dingen die anders misschien niet aan bod komen.”

Luisteren als vaardigheid
De gesprekken met jongeren werken door in haar blik op de gemeenteraad. Want ook daar draait het uiteindelijk om luisteren. “Raadsleden bereiden hun verhaal goed voor,” zegt ze, “maar soms zijn ze zó bezig met wat ze willen zeggen, dat ze vergeten echt te luisteren naar anderen.”

Volgens de burgemeester is dat niet per se onwil, maar eerder een kwestie van vaardigheid. “Debatteren kun je leren. Luisteren ook.” Ze wil daarom meer inzetten op onderlinge reflectie en training binnen de raad. “Je bent samen die raad. Verschillen horen erbij, maar je hebt ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid.”

Democratie is meer dan stemmen
Democratie beperkt zich volgens Jorritsma-Verkade niet tot verkiezingen. “Het is niet eens in de vier jaar een vakje rood kleuren,” zegt ze. Inwoners hebben veel meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen: via inspraak, burgerinitiatieven of demonstraties.

Juist daarom vindt ze het belangrijk om jongeren vroeg te betrekken. “Ik wil laten zien dat democratie dichtbij is. Dat je in je eigen omgeving al verschil kunt maken.”

Het gebeurt in de gemeenschappen
De kracht van de gemeente Voorst zit volgens de burgemeester in de dorpen. “Het gebeurt in de gemeenschappen,” zegt ze. “Met dorpswethouders en onze gemeentelijke coördinatoren maatschappelijke initiatieven wordt bewust gewerkt aan die lokale verbinding.”

Die aanpak zorgt voor herkenning en korte lijnen. Initiatieven ontstaan vaak van onderop: van een hondenlosloopveld tot het opknappen van plekken zoals het Spiegelbosje. “Dan zie je dat een buurt zich erover ontfermt, dat kinderen bloembollen planten en er letterlijk nieuw leven ontstaat.”

De coördinatoren spelen daarin een belangrijke rol als verbinders tussen inwoners en gemeente. “Zij halen signalen op en zorgen dat die hier binnen in het gemeentehuis op de juiste plek landen. Dat gaat steeds beter, maar blijft een aandachtspunt.”

Soms schuurt het ook. “Je hebt de systeemwereld en de leefwereld,” legt ze uit. “Niet alles past altijd meteen op elkaar. Maar je moet wel in gesprek blijven. Dat is je bestaansrecht als gemeente.”

Initiatief vanuit inwoners
Volgens de burgemeester weten inwoners de gemeente goed te vinden. Daarbij spelen ook medewerkers en vrijwilligers een belangrijke rol als ‘katalysator’ in de dorpen.

Voorbeelden zijn er volop. In Bussloo werken inwoners aan plannen voor zelfredzaamheid bij calamiteiten, bijna tot op straatniveau uitgewerkt. “Wie heeft een aggregaat, wie kan wat betekenen? Dat wordt heel concreet gemaakt.”

De rol van de overheid is daarbij dan ondersteunend. “Inwoners nemen initiatief en dragen ideeën aan. Het is aan ons om aan te haken. En als iets niet kan, moet je daar ook duidelijk over zijn. Maar als het wél kan, moet je kijken hoe je het mogelijk maakt.”

Voorst tussen de steden
Voorst is een relatief kleine gemeente, maar ligt midden in een dynamische regio. “Ik zeg altijd: het hart van de Stedendriehoek,” aldus Jorritsma-Verkade.

De nabijheid van steden als Deventer en Apeldoorn ziet ze nadrukkelijk als kans. “De binnenstad van Deventer is goud. Kijk naar het Dickens Festijn: dat werkt omdat het decor zo sterk is. En Apeldoorn biedt ook voorzieningen die wij als plattelandsgemeente niet hebben.”

Tegelijk vraagt die positie om alertheid. “Je moet aan tafel blijven in de regio,” zegt ze. “Als je niet meedoet, sta je op het menu.” Samenwerking is noodzakelijk om de grote opgaven aan te kunnen.

Bestuurskracht en toekomst
Vlak voor de verkiezingen besloot de gemeenteraad unaniem tot een bestuurskrachtonderzoek. Daarbij staat de vraag centraal: wáár staat Voorst en wat is er nodig voor de toekomst? “De opgaven zijn groot en stoppen niet bij onze gemeentegrens,” zegt de burgemeester. “Dan is samenwerking essentieel.”

Groene keuzes en uitleg
Ook kleinere, zichtbare keuzes leiden soms tot discussie. Zoals de inrichting van de gemeentetuin voor en achter het gemeentehuis. Niet iedereen begrijpt waarom het gras minder vaak wordt gemaaid. “Dan leg ik graag uit waarom we dat doen,” zegt Jorritsma-Verkade.

“Het gaat ons namelijk om biodiversiteit en kwaliteit van leven.” Volgens haar is uitleg cruciaal. “Je kunt van mening verschillen over wat mooi is, maar als je begrijpt waarom iets gebeurt, ontstaat er meer begrip.”

Nieuwe raad, nieuwe start
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart jongstleden is er sinds woensdag 1 april een nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd. De burgemeester kijkt positief terug op de campagne. “Die was dit keer echt constructief,” zegt ze. “Dat is weleens anders geweest, dus ik ben er trots op hoe dat gegaan is.”

Partijen lijken geleerd te hebben van eerdere spanningen. “Je moet immers uitgaan van de kracht van je eigen partij, niet van het afzetten tegen een ander.”

De komende periode staat in het teken van samenwerking en kennismaking. Raadsleden worden uitgenodigd om mij, maar ook elkaar, tijdens deze kennismakingen mee te nemen naar plekken die voor hen belangrijk zijn. “Als je elkaar ook op die manier kent, ga je makkelijker het gesprek aan.”

Daarbij blijft één uitgangspunt centraal staan: “Je bent samen de raad. Het debat voer je in de raadszaal, maar daarbuiten werk je samen aan de Voorster gemeenschap.”