Industriële revolutie bij Stoomhoutzagerij Wilpsche Dijk

Wilp- Ruim een week geleden bezocht docent Hans Kloosterboer tijdens open monumentendag Stoomhoutzagerij Wilpsche Dijk. Hij was onder de indruk van wat hij zag, maar dacht ook direct aan zijn leerlingen. Hans is docent Mens en Maatschappij op het Zone.college en geeft er ook natuurkunde. Binnenkort stond de industriële revolutie op het programma. Hoe mooi om in de praktijk te kunnen kijken naar de machines die deze revolutie ruim tweehonderdvijftig jaar geleden in gang gezet hebben.

Machines van ruim een eeuw oud.
Het werd een een-tweetje met Erik Bellert van de houtzagerij. Erik houdt zich als vrijwilliger onder andere bezig met de communicatie en publiciteit van de houtzagerij.

Hans was van harte welkom met zijn leerlingen voor een lesje stoomtechniek. De houtzagerij beschikt over een werkende mobiele Britse stoommachine uit 1908 en een vaste Duitse stoommachine uit 1901. Gepassioneerde vrijwilligers hebben deze vaste stoommachine helemaal gerestaureerd. Binnenkort kan de machine in gebruik genomen worden om vele werkzaamheden in de houtzagerij van stoomkracht te voorzien.

De leerlingen uit de tweede klas van het Zone.college werden van harte uitgenodigd om te komen kijken en uitleg te krijgen bij de stoommachines. Ze werden verdeeld over zes groepen in de ochtend en de middag.

Buiten stond vrijwilliger Henk Streppel hen reeds op te wachten bij de mobiele stoommachine. Hij was speciaal in de vroege ochtend al gekomen om de machine op te starten. Dat werkt namelijk niet met een aan/uit knopje zoals bij elektrische apparaten. Bij de dampende stoommachine gaf hij de leerlingen uitleg over de werking van het massieve apparaat. Leerlingen mochten de stoommachine zelf nog wat verder opstoken door de stookketel te vullen met resthout van de houtzagerij.

Eén vliegwiel en een aantal riemen voor de hele hal.
Vervolgens nam een tweede vrijwilliger, Henk Buiter, het stokje over en nam de leerlingen mee naar de grote hal van de houtzagerij. Daar kregen de leerlingen uitleg hoe je met een draaiend vliegwiel van de stoommachine, via een riem en een lange as aan het plafond, allerlei andere machines in werking kunt stellen. Henk liet zien dat je zo onder andere een boormachine, schaafmachine, poetsmachine en een schuurmachine op één krachtbron, de stoommachine, kunt laten draaien. Henk maakte de leerlingen duidelijk dat oude techniek eigenlijk heel simpel is. Je kunt door goed te kijken en de vliegwielen en riemen te volgen precies zien hoe het er vroeger aan toe ging in allerlei fabrieken.

De industriële revolutie kwam zo wel heel dichtbij voor de leerlingen. Prachtig dat de veelal gepensioneerde vrijwilligers van Stoomhoutzagerij Wilpsche Dijk de jonge leerlingen van het Zone.college meenamen in hun enthousiasme voor de oude techniek.

Wil je zelf ook eens een rondleiding krijgen door Stoomhoutzagerij Wilpsche Dijk? Dat kan! Neem contact op via info@wilpschedijk.nl of bel 06-49658927 (ma-do-vr).

woensdag 30 september 2026

Deel dit bericht