In januari 1926 treedt de IJssel door extreem hoog water volledig buiten haar oevers. Grote delen van Steenenkamer, de Wilpse Klei en de Voorster Klei lopen onder water. Woningen raken zwaar beschadigd en landbouwgrond gaat verloren.

De fotocollectie in de hal van het gemeentehuis laat zien hoe ingrijpend de ramp was. Huizen, bezittingen en bestaanszekerheid werden in korte tijd weggevaagd door het wassende water, waartegen destijds nauwelijks bescherming was.

Van idee naar herdenken
Henk Achtereekte, bewoner van Steenenkamer en dorpscontactpersoon, opent de avond. Hij vertelt hoe het initiatief ontstond om de watersnood opnieuw onder de aandacht te brengen bij inwoners en organisaties. Een jaar geleden was er nog relatief weinig bekendheid rond het jubileumjaar 2026.

Door samenwerking met verschillende organisaties kwam een programma tot stand met meerdere activiteiten in 2026. “De IJssel is een bron van vreugde en verdriet,” aldus Achtereekte, verwijzend naar zowel de schoonheid als de dreiging van de rivier.

Wethouder Henk van Zeijts, woonachtig in Eefde, benadrukt de impact van water, toen en nu. Wanneer het kan pakt hij de fiets naar zijn werk bij de gemeente Voorst — een route die hem dagelijks langs en over de IJssel voert. “Het zijn nu mooie foto’s, maar de gebeurtenis had enorme gevolgen.” Volgens hem zal Nederland zich blijvend moeten aanpassen aan een veranderend klimaat en waterbeheer.

‘Ik ben de IJssel’
IJsselambassadeur Wim Eikelboom benadert de rivier vanuit haar eigen perspectief. Hij vertelt over het ontstaan van de IJssel rond de 7e eeuw en hoe zo’n vier eeuwen later de rivier bevaarbaar werd. Via de IJssel ontstonden handelsroutes die zorgden voor economische groei en welvaart in steden langs de rivier.

Tegelijk schetst hij het contrast tussen de oorspronkelijke rivier en de huidige situatie. Ooit was de IJssel een ‘dansende rivier’ die vrij door het landschap slingerde. Door eeuwen van menselijke ingrepen is de rivier veranderd in een relatief smalle en strak gereguleerde vaargeul. “De IJssel was er eerder dan wij,” benadruktt hij, met de oproep anders te kijken naar de ruimte die de rivier nodig heeft.

Stadsland en het landschap als systeem
Tijdens haar lezing neemt Judith Snepvangers, directeur van IJssellandschap, bezoekers mee in het landschap langs de IJssel en de keuzes die daarin gemaakt worden. Daarbij komt ook het gebied Stadsland — tussen De Worp en Terwolde — aan bod als onderdeel van dat bredere verhaal.

Volgens Snepvangers heeft dit gebied grote historische, archeologische en landschappelijke waarde. Zij plaatst het in een groter perspectief van landbouw, natuur en voedselvoorziening. Daarbij pleit zij voor meer lokale productie, kringlooplandbouw en herstel van natuurlijke systemen. Bebouwing past volgens haar niet in die visie op het landschap van de toekomst.

Leven met water, keuzes maken
Katrien Bijl van Waterschap Vallei en Veluwe keek deze avond vooruit naar de toekomst van waterbeheer. Door klimaatverandering nemen extremen toe: langdurige droogte én perioden met extreme neerslag.

Waar vroeger vooral werd ingezet op snelle afvoer van water, wordt nu ook ingezet op vasthouden en gecontroleerd bergen van water. Daarbij horen maatregelen langs de hele IJssel.

Als voorbeeld noemt Bijl bijvoorbeeld de geul bij Veessen. Die is aangelegd om bij hoog water te zorgen voor extra afvoer en zo onder meer Deventer te beschermen. Daarmee laat het zien hoe ingrepen op de ene plek invloed hebben op landschap en leefomgeving elders langs de rivier. “We kunnen Nederland niet overal en altijd droog houden.”

Bijl waarschuwde ook voor bouwen dicht bij dijken. Hogere en sterkere dijken geven een gevoel van veiligheid, maar trekken tegelijkertijd nieuwe bebouwing aan — met risico’s voor de toekomst.

Kwetsbaar gebied
Tijdens de afsluitende vragenronde werd gesproken over toekomstige dijkversterkingen en ruimtelijke keuzes langs de IJssel.

Of Steenenkamer in de toekomst bij extreem hoog water een eiland zou kunnen worden, dat is niet te zeggen. Wel is duidelijk dat het gebied kwetsbaar blijft en dat toekomstige keuzes bepalend zijn voor veiligheid en leefomgeving.

Terwijl bezoekers nog napraten tussen de foto’s van toen, voelt de geschiedenis ineens dichtbij. De IJssel blijft geven en nemen — net als honderd jaar geleden.