Brede opgaven voor de gemeente
Verkenner Jan Herman de Baas kreeg op 23 maart de opdracht te onderzoeken welke coalitie recht zou doen aan de verkiezingsuitslag én in staat zou zijn een stabiel bestuur te vormen. Volgens De Baas bestaat er in de raad brede overeenstemming over de belangrijkste maatschappelijke opgaven voor de komende bestuursperiode. Daarbij noemde hij onder meer woningbouw, huisvesting voor nieuwkomers, verkeersveiligheid, participatie, bestuurskracht en stabiel financieel beleid.

Tijdens zijn toelichting beschreef de verkenner hoe het proces in drie stappen verliep. Eerst werd gekeken naar samenwerking tussen de twee grootste partijen: Gemeente Belangen en VoortvArend Voorst. Volgens De Baas lag die combinatie “niet voor iedereen vanzelfsprekend”, mede door verschillen in stijl, eerdere rollen als coalitie- en oppositiepartij en beperkte onderlinge contacten in de afgelopen bestuursperiode.

“Blijf ook buiten de raad met elkaar praten”
De Baas benadrukte dat politieke verschillen op zichzelf niet problematisch zijn, zolang partijen met elkaar in gesprek blijven. Volgens hem ontstonden in het verleden soms misverstanden doordat partijen elkaar onvoldoende bevroegen op motieven en standpunten.

“In de politiek zullen verschillen altijd blijven bestaan,” aldus De Baas. “Maar als je niet doorvraagt, ontstaan aannames en verkeerde interpretaties.”

Onder begeleiding van de verkenner voerden Gemeente Belangen en VoortvArend Voorst meerdere gesprekken over gebeurtenissen uit het recente verleden. Volgens De Baas ontstond daarbij uiteindelijk voldoende vertrouwen om samen verder te kijken naar coalitievorming.

VVD als derde coalitiepartner
In een volgende fase werden ook VVD en D66 betrokken bij gesprekken over mogelijke samenwerking. Uiteindelijk viel de keuze op VVD als derde coalitiepartner. Volgens de verkenner speelde daarbij een combinatie van factoren mee: de verkiezingsuitslag, programmatische raakvlakken en de nadruk die de VVD legde op stabiel bestuur en goede bestuurlijke verhoudingen.

Een coalitie van Gemeente Belangen, VoortvArend Voorst en VVD beschikt samen over twaalf van de 21 zetels in de gemeenteraad. Een vierpartijencoalitie bleek volgens De Baas onvoldoende draagvlak te hebben.

Tegelijkertijd benadrukte hij dat de nieuwe coalitie nadrukkelijk heeft uitgesproken geen gesloten machtsblok te willen vormen. Ook oppositiepartijen zouden tijdens de formatie en de komende bestuursperiode ruimte moeten krijgen om inhoudelijk mee te denken.

Vragen over proces en keuzes
Tijdens de raadsvergadering werden door verschillende partijen vragen gesteld over het proces en de gemaakte keuzes. CDA en GroenLinks-PvdA vroegen zich onder meer af waarom alleen VVD en D66 werden uitgenodigd voor vervolggesprekken.

De verkenner gaf daarop aan dat het proces vooral draaide om de vraag of partijen elkaar voldoende konden vinden om gezamenlijk verder te praten. Volgens hem ging het in deze fase nadrukkelijk nog niet om inhoudelijke onderhandelingen. De keuze voor VVD en D66 ontstond volgens De Baas vanuit de gesprekken tussen Gemeente Belangen en VoortvArend Voorst zelf, waarbij onder meer verkiezingsuitslag, programmatische raakvlakken en de inzet op stabiel bestuur een rol speelden.

Ook werd gesproken over de vraag of drie wethouders voldoende zijn voor de omvangrijke opgaven waar de gemeente Voorst voor staat. De verkenner gaf daarbij aan dat meer wethouders volgens hem niet automatisch zorgen voor meer daadkracht en dat een compact college juist voordelen kan bieden.

Coalitiepartijen spreken van vertrouwen
De drie beoogde coalitiepartijen spraken maandagavond positief over het proces. Gemeente Belangen noemde de gesprekken met VoortvArend Voorst “intensief, open en eerlijk”. Volgens de partij groeide daardoor wederzijds begrip en vertrouwen.
Ook VoortvArend Voorst sprak van “open en kwetsbare gesprekken”. De partij benadrukte dat verschillen tussen partijen niet verkeerd zijn, maar juist laten zien dat inwoners iets te kiezen hebben.
De VVD sprak op haar beurt van constructieve gesprekken en noemde “goed bestuur, onderling vertrouwen en een compact college” belangrijke uitgangspunten voor deelname aan de coalitie.

Oproep tot samenwerking in hele raad
Vanuit meerdere fracties werd maandagavond benadrukt dat samenwerking binnen de gehele gemeenteraad belangrijk blijft. SGP wees daarbij op het risico van polarisatie wanneer vooroordelen de open dialoog in de weg staan en pleitte opnieuw voor een meer raadsbrede aanpak. Ook Lokaal Liberaal benadrukte het belang van vertrouwen richting inwoners. De partij gaf aan het belangrijk te vinden dat de gemeenteraad transparant blijft, inwoners serieus neemt en zichtbaar uitlegt waarom keuzes worden gemaakt. Daarnaast werd opgeroepen ruimte te blijven geven aan initiatieven vanuit de samenleving.
In reactie op vragen over een raadsbreed akkoord gaf Gemeente Belangen aan bewust te kiezen voor een coalitieakkoord tussen drie partijen. Volgens de partij is die keuze ingegeven door de behoefte aan stabiliteit na een bestuurlijk roerige periode. Daarbij werd wel benadrukt dat andere partijen de komende weken betrokken zullen worden bij gesprekken over het coalitieakkoord.

De verwachting is dat begin juni een definitief coalitieakkoord gepresenteerd kan worden.